Stalowa 41 – Kamienica Andrzeja Domańskiego i Władysława Pachulskiego

wpis w: Praskie kamienice | 0

W listopadzie 1910 r. Andrzej Domański i Władysław Pachulski zakupili niniejszą nieruchomość wraz z posesjami: Stalowa 37 i 39, Strzelecka 24. W maju 1912 r. przyłączona została jeszcze parcela przy ul. Strzeleckiej 26. Zamiarem właścicieli było stworzenie kolonii wielopiętrowych domów, zróżnicowanych pod względem standardu mieszkań, czyli domów robotniczych i klasycznych czynszówek o większych lokalach. Między majem a sierpniem 1911 dla niniejszej posesji zostały zatwierdzone trzy projekty pięciokondygnacyjnego domu frontowego i jego oficyny. W listopadzie 1911 zatwierdzono projekt bliźniaczej kamienicy dla posesji nr 37, a w roku następnym – dla trzeciej takiej kamienicy przy ul. Strzeleckiej 26.  Nie zdołano wznieść czwartej kamienicy, która domknęłaby wewnętrzny plac targowy od północnego zachodu, niemniej wyburzono pod jej budowę dwa stare budynki frontowe przy ul. Strzeleckiej 24. Rozbiórce uległy także wszystkie inne stare zabudowania na zakupionych posesjach, aby dać miejsce pod nową zabudowę i plac targowy. Wyjątkowo pozostawiono poprzeczną oficynę piętrową na działce przy ul. Stalowej 39, a na froncie tej parceli wzniesiono parterowy pawilon handlowy. Łącznie w nowych domach zaprojektowano ponad 100 mieszkań liczących od jednej do trzech izb.  Bazar został zabudowany szeregami prowizorycznych, drewnianych bud. Bazar już bez zabudowy dotrwał do lat 70.
Więcej informacji o bazarze Pachulskiego i Domańskiego we wcześniejszym wpisie: https://napradze.waw.pl/bazar-pachulskiego-i-domanskiego/

We wrześniu 1939 r. elewacja podwórzowa została silnie uszkodzona na całej wysokości w zakresie końcowych pięciu osi, zapewne w efekcie podmuchu po wybuchu bomby. W sierpniu 1940 r. W. Pachulski złożył projekt autorstwa K. Dźwikowskiego zakładający rozbiórkę zrujnowanej części elewacji wraz z fundamentami i odtworzeniem jej od podstaw. Obecny wygląd elewacji świadczy, iż projekt nie został zrealizowany i jedynie prowizorycznie przemurowano strefę jej końcowej osi.

O kamienicy możecie dowiedzieć się więcej w publikacji Michała Pilicha „Tajemnice Nowej Pragi. Stalowa 39”: http://nastalowej.pl/wp-content/uploads/2018/04/Michal_Pilich_Tajemnice_Nowej_Pragi_Stalowa_39.pdf

Stalowa 41 – elewacja frontowa od strony ul. Stalowej

Mural „Plac zabaw” na bocznej ścianie kamienicy. Zdjęcie wykonane przed rozpoczęciem remontu. Mural powstał na początku sierpnia 2015 roku w ramach festiwalu Street Art Doping 2015. Jego autorem jest pochodzący z Litwy Ernest Zacharevic.

 

Obwieszczenie o wyborach z 1989 r. Jeszcze parę lat temu można było je zobaczyć w bramie.

 

 

Napisy reklamowe w podwórzu (kliknij w miniaturę aby powiększyć zdjęcie):

Klatki schodowe (kliknij w miniaturę aby powiększyć zdjęcie):

Dekoracje malarskie na frontowej klace schodowej:

Dekoracje malarskie zachowały się również w paru mieszkaniach:

 

W dniu 13 września 2018 r. prowadzone przeze mnie Stowarzyszenie Na Pradze złożyło zawiadomienie o polichromiach w kamienicy przy ul.Stalowej 41. Później zostało ono uzupełnione o dekoracje z mieszkań. Jest to bardzo wartościowe odkrycie.

Zawiadomienie polichromie

 

12 października 2018 r. zapadła ponowna decyzja (poprzednia została uchylona) o wpisie zabudowań wokół dawnego bazaru: https://www.mwkz.pl/archiwum-aktualnosci-lista/1234-kolejny-zabytek-w-warszawie

Mam nadzieję, że tym razem decyzja będzie ostateczna, ponieważ obiekty te są niezwykle wartościowe historycznie, oraz architektonicznie. Po za tym jedynie wpis do rejestru zabytków daje nadzieję na zachowanie polichromii na klatce schodowej.

 

Źródła:

  • Michał Pilich „Tajemnice Nowej Pragi. Stalowa 39”
  • materiały od Jarosława Zielińskiego

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *